“Gmina Sokołów Podlaski. Problemy wiejskich ośrodków zdrowia"
Redaktor: Krzysztof Czarnecki
02.04.2012.
W powiecie sokołowskim zapanowało niezadowolenie wśród samorządów gminnych z powodu groźby zamknięcia w wiejskich ośrodkach zdrowia gabinetów rehabilitacyjnych. Część samorządowców deklaruje, że gdy dyrekcja SPZOZ w Sokołowie Podlaskim zamknie im gabinety rehabilitacyjne, odejdą oni od SPZOZ i zaczną szukać prywatnych inwestorów chętnych przekształcić ośrodki w NZOZ-y. Jak to wygląda na przykładzie gminy Sokołów Podlaski, która jako jedyna gmina w powiecie sokołowskim ma na swym terenie dwa wiejskie ośrodki zdrowia: w Czerwonce i w Skibniewie. W ośrodku zdrowia w Czerwonce przyjmuje dr Monika Landzberg, która niedawno startowała w konkursie na zastępcę dyrektora ds. lecznictwa w sokołowskim SPZOZ i problemy wiejskich ośrodków zdrowia nie są jej obce.
Pani Monika Landzberg w 1997 r. ukończyła studia na Akademii Medycznej w Warszawie i w 1998 r. podjęła pracę w Ośrodku Zdrowia w Wyszkowie. Ukończyła specjalizację I stopnia z chorób wewnętrznych
( nie I-stopnia, jestem specjalistą, czeski błąd) . Specjalizowała się w Klinice Kardiologii w Warszawie przy ul. Banacha pod opieką prof. Krzysztofa Filipiaka. Od 2005 r. pracuje w Ośrodku Zdrowia w Czerwonce i również w Przychodni Rejonowej w Sokołowie Podlaskim. Od 2012 r. jest kierownikiem Poradni Specjalistycznych w Sokołowie Podlaskim.
Obecnie największym problemem ośrodków zdrowia nie tylko na terenie gmin powiatu sokołowskiego jest niedobór kadrowy. Małe wiejskie ośrodki zdrowia, takie jak w Czerwonce czy w Skibniewie, gdzie przeciętna ilość pacjentów wynosi około 1200-1250 osób, mają bardzo duże niedobory kadrowe.
– Na chwilę obecną mamy pełną obsadę kadrową w Czerwonce – informuje dr Monika Landzberg. –Natomiast w Gminie Sokołów Podlaski funkcjonuje jeszcze ośrodek zdrowia w Skibniewie, który nie ma obsady, a ilość pacjentów jest porównywalna do tego w Czerwonce. Nie jest to pełen ośrodek zdrowia, to w zasadzie punkt lekarski. Ze względu na braki kadrowe pracują tam lekarze w godzinach popołudniowych i nie są na stałe przydzieleni do tego ośrodka. Obecnie przyjmuje tam pacjentów dr Śmiejkowski. Jest to zdecydowanie zaniedbany ośrodek i już od wielu lat nie można znaleźć tam personelu, ponieważ nikt nie chce podjąć pracy w tak małym ośrodku zdrowia. Nikt prywatnie nie będzie tam przyjmował, ponieważ nie będzie go stać na utrzymanie tej przychodni. W SPZOZ w Sokołowie Podlaskim mamy także duży problem kadrowy, ponieważ brakuje lekarzy – zarówno w Podstawowej Opiece Zdrowotnej ze specjalizacją medycyny rodzinnej, a poza tym lekarzy internistów i pediatrów.
W wiejskim ośrodku zdrowia w Czerwonce oprócz mnie pracuje pielęgniarka środowiskowa i rodzinna – Krystyna Rosiak, technik rehabilitacji – Małgorzata Żochowska, która prowadzi w Czerwonce w ramach filii rehabilitację w ośrodku, a od ubiegłego roku prowadzi rehabilitację w domu pacjenta. Pacjenci obłożnie chorzy, leżący – nie tylko z rejonu Czerwonki ale i z powiatu sokołowskiego mają możliwość skorzystania z takiej rehabilitacji w warunkach domowych. W ośrodku pracuje także stomatolog i pomoc techniczna stomatologiczna, przyjmują pacjentów w środy i czwartki od godzin porannych do godz. 1300. W ubiegłym roku otrzymaliśmy lepszej jakości unit stomatologiczny składający się z fotela, na którym siedzi pacjent oraz akcesoriów niezbędnych do pracy lekarza. Dzięki uprzejmości dyrektora, Krzysztofa Lubińskiego, otrzymaliśmy sprzęt ze szpitala, mamy więc w tej chwili wysokoobrotowe wiertło, mamy też lepsze warunki do przyjmowania pacjentów. Dzięki władzom Gminy Sokołów Podlaski ośrodek nasz dysponuje bardzo dobrym sprzętem, także dzięki prywatnym sponsorom, takim jak m.in. właściciel sieci sklepów TOPAZ, pan Zbigniew Paczóski, który pomógł nam z zakupie m.in. magnotrenu, wykorzystywanego w rehabilitacji (terapia impulsowym polem małej częstotliwości), który jest bardzo drogi. Stosujemy terapię laserem, prądami Trauberta, mamy jontoforezę, klatkę do ćwiczeń – jak na warunki wiejskie bardzo dobry sprzęt do rehabilitacji. W związku z tym mamy też bardzo wielu pacjentów. Niezwykle trudno jest utrzymać poradnię rehabilitacyjną w wiejskich ośrodkach zdrowia, tym bardziej, że pojawił się taki trend, żeby te poradnie zamykać. Nasz gabinet rehabilitacyjny znajduje się na wysokim parterze i aby spełnić wymogi NFZ, należy dostosować budynek. Mamy trudne warunki, gdyż budynek ten powstał w latach pięćdziesiątych lub sześćdziesiątych, nie dostosowano go wówczas dla osób niepełnosprawnych. Na chwilę obecną planujemy montaż windy dla osób niepełnosprawnych albo budowę podjazdu. Nasz problem polega na tym, że nie mamy ustalonych warunków własnościowych dotyczących budynku ośrodka. Budynek stoi na gruntach osób prywatnych. Gmina stara się o przejęcie tego terenu od tych osób. Większość z nich chciała nieodpłatnie przekazać grunt gminie, niestety, jedna osoba nie zgodziła się i zażyczyła sobie ekwiwalentu pieniężnego za część gruntu należącego do niej. Jeżeli płacić jednemu to należy zapłacić wszystkim. Niestety, gminy nie stać na wypłacenie wszystkim osobom ekwiwalentu. Budynek ośrodka był budowany społecznie przez mieszkańców Czerwonki. Gmina, jeśli nie przejmie tego budynku, nie będzie w stanie przeprowadzić ani remontu, ani dostosować go do wymogów unijnych i jeżeli taki stan przeciągnie się powyżej 2013 czy 2014 roku, możemy stracić ten ośrodek.
Wówczas będzie musiał zostać zamknięty. Obecnie nasza współpraca z wójtem, Marcinem Pasikiem, układa się bardzo dobrze. Liczymy na to, że będzie ona dalej tak przebiegała, że będzie on nam pomagał i nas wspierał przede wszystkim w tym, abyśmy utrzymali nasz gabinet rehabilitacyjny. Żaden z gabinetów rehabilitacyjnych nie ma usług kontraktowanych przez NFZ, ponieważ według wymogów przy każdym gabinecie, który wykonuje czynności rehabilitacyjne, powinien być albo lekarz rehabilitant albo magister rehabilitacji. Jest wyjście z tej sytuacji, że pani Małgorzata Żochowska podejmie studia uzupełniające.
– Gminne samorządy są niezadowolone z tego, że próbuje się im zamykać gabinety rehabilitacyjne. Wójtowie przebąkują nawet o tym, że będą szukać chętnych, którzy przejmą wiejskie ośrodki zdrowia i otworzą NZOZ. Jakie jest Pani zdanie na ten temat? – pytamy panią doktor.
– Jeżeli chodzi o prywatyzację wiejskich ośrodków zdrowia to jest to nierealne, jeżeli miałaby je przejąć jedna osoba i przekształcić w NZOZ. Koszty utrzymania tego budynku, utrzymania personelu niezbędnego do prowadzenia ośrodka plus koszty amortyzacji sprzętu, lekarstw i koszt wykonywanych badań, które trzeba wykonywać pacjentom – byłyby zbyt duże. – mówi dr Monika Landzberg. – W przypadku takich ośrodków jak Czerwonka czy Skibniew, gdzie jest tak mała ilość zapisanych osób, nie ma możliwości otworzenia NZOZ. Inaczej wyglądałaby sytuacja, gdyby gmina zdecydowała się otworzyć Gminne Ośrodki Zdrowia i ustalić niepełny wymiar czasu pracy, bo w tym momencie NZOZ musi pracować od godz. 800 do 1800. Przy prowadzeniu GOZ jest inna sytuacja organizacyjna, gdyż to gmina kontraktuje usługi, gmina utrzymuje budynek, gmina opłaca personel. W przypadku NZOZ osoba, która zdecydowałaby się zakontraktować usługi na dany ośrodek, musi pokryć koszt utrzymania tego budynku, opłat za badania i za pozostałe czynności, które są wykonywane. I musiałaby wyjść z tej działalności z jakimś zyskiem. Nie ma możliwości tego zrealizować przy takiej ilości pacjentów. Taka działalność byłaby zdecydowanie deficytowa – i w Skibniewie, i w Czerwonce. Gdyby w gminie sytuacja – być albo nie być wiejskich ośrodków zdrowia stanęła na ostrzu noża – i gminy chciały odciąć się od SPZOZ w Sokołowie Podlaskim, jedynym sensownym wyjściem byłoby je przekształcić w GOZ-y. Samorządy gminne protestują przeciwko likwidacji gabinetów rehabilitacyjnych, lecz nie bardzo wiedzą, z czego to wynika. To wynika z przepisów odgórnych narzuconych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Dyrektor SPZOZ w Sokołowie Podlaskim w którymś momencie obiecywał, że będzie rozwijał rehabilitację zarówno w Kosowie Lackim, jak i w innych ośrodkach, natomiast okazało się, gdy przyjrzano się dogłębniej przepisom, kiedy w tej kwestii wypowiedział się NFZ, że takiej możliwości nie ma. Wójtowie inwestowali w gabinety rehabilitacyjne, zakupili bardzo dużo sprzętu rehabilitacyjnego i tak naprawdę cały ten sprzęt rehabilitacyjny, który dzisiaj zalega w ośrodkach zdrowia, jest tylko i wyłącznie własnością gmin. Więc gminy – w momencie, kiedy wycofa im się gabinety rehabilitacyjne, zostają bez gabinetu, lecz ze sprzętem, który jest dla nich bezużyteczny w tej sytuacji. Gdyby to był sprzęt zakupiony przez SPZOZ w Sokołowie Podlaskim, to wiadomo, szpital zabiera swój sprzęt i wykorzystuje na rzecz pacjentów gdzie indziej. W tej chwili jedyną możliwością obejścia tych przepisów jest to, że rehabilitanci będą podejmować kształcenie, czyli je uzupełniać. Sam fakt, że zaczynają studiować już im daje pewne pole manewru. Informacja, że dana osoba podjęła studia magisterskie – bo moim zdaniem lepiej żeby nie uzupełniali swojej wiedzy o licencjat, tylko od razu uzupełniali o studia magisterskie – pozwoli im nadal pracować. A może się okazać, że za dwa lata sytuacja zmieni się diametralnie, bo mówi się nieoficjalnie, że wszyscy technicy rehabilitanci stracą możliwość wykonywania zawodu, ponieważ minimum będzie wymagany licencjat, a niestety, technik rehabilitacji to nie jest tytuł równorzędny licencjatowi. Niestety, my nie mamy wpływu na te przepisy, które zmieniają się odgórnie i dyrekcja szpitala też nie ma na to wpływu. Jeżeli dojdzie do takiej sytuacji, że NFZ zakwestionuje nam funkcjonowanie tych ośrodków bądź będą dalej przynosiły nam straty, będziemy zmuszeni wycofać świadczenia, aczkolwiek bardzo niechętnie. Dlatego że nasz ośrodek dzięki tym zabiegom rehabilitacyjnym doskonale funkcjonuje, nie ma żadnych kolejek, co jest bardzo ważne. Pracuje u nas bardzo dobra rehabilitantka, której pracę sama kontroluję, nadzoruję i niezwykle cenię jej umiejętności. Dla naszych pacjentów wycofanie rehabilitantów z wiejskich ośrodków zdrowia czy zamknięcie gabinetów rehabilitacyjnych byłoby wielką tragedią.
Rozpatrując problematykę dochodowości takich ośrodków zdrowia jak w Czerwonce, można śmiało powiedzieć, że możliwość utrzymania tego ośrodka dla dużego pracodawcy, jakim jest SPZOZ w Sokołowie Podlaskim, jest zupełnie inna. Mamy część pacjentów, którzy się leczą, lecz też ludzi młodych, zdrowych, którzy nie korzystają z usług medycznych. Jeżeli mamy dużą ilość pieniędzy i ze 100% pacjentów 40% leczy się systematycznie, korzysta z naszych usług, wykupuje leki – to cały czas pula 60% pozostaje niewykorzystana i można ją przesuwać. W momencie, kiedy mamy mały ośrodek, mało pacjentów, a musimy wykonać te same czynności, to w tym momencie jest to nieopłacalne, bo powstanie deficyt. Tam deficytu nie będzie, bo pieniądze są płynne. W przypadku Czerwonki, gdyby ośrodek miał się oderwać i funkcjonować jako odrębna jednostka z tą ilością pacjentów, którą ma, nie bylibyśmy w stanie się utrzymać. Władze gminy na chwilę obecną nie mówią nic na temat oderwania się od SPZOZ w Sokołowie Podlaskim i wprowadzania innych zmian organizacyjnych w funkcjonowaniu wiejskich ośrodków zdrowia. Nie ukrywam, że wójt pytał mnie o różne możliwości, czy ośrodek prywatyzować, czy przekształcać go w formę Gminnego Ośrodka Zdrowia. Jako dobry gospodarz gminy rozważa wszelkie alternatywy, by poprawić dostępność do świadczonych usług medycznych w zarządzanej przez siebie gminie. Moim zdaniem – jeżeli ośrodek miałby przejść w prywatne ręce – to tylko w ręce dużych przychodni, które już mają wielu pacjentów, więc u nich ten koszt się rozłoży, chociaż nie jest to opłacalne nawet dla takich NZOZ-ów jak “STARÓWKA” czy “OMEGA” i raczej nie byłyby one zainteresowane takim małym ośrodkiem. Z mojego doświadczenia mogłabym poradzić wójtowi przekształcenie w Gminny Ośrodek Zdrowia, ponieważ on miałby inne możliwości kontraktowania usług, może ustalać inne godziny pracy lekarza. Są gminy, które mają doświadczenie w prowadzeniu GOZ, chociażby Mokobody, Grębków czy Sadowne. Należałoby zasięgnąć ich opinii, w jaki sposób prowadzą te ośrodki, jak kontraktują usługi w NFZ i czy im się to opłaca. Tam lekarze pracują na etacie, nie tak jak w NZOZ, gdzie lekarz ma obowiązek otoczyć pacjentów opieką od godz. 800 do 1800. W przypadku, gdy jest GOZ, ustalamy etat 7,35 godz. i lekarz nie ma obowiązku otoczyć pacjentów opieką do 1800, gmina później podpisuje umowę na usługi z największym ośrodkiem, który te usługi prowadzi w godzinach popołudniowych i ci pacjenci po 1500 tam się udają. Rozwiązaniem dla gminy mogłoby być takie rozwiązanie, że w GOZ zatrudniłby jednego lekarza do obsłużenia dwóch ośrodków, w Czerwonce i w Skibniewie. Ustalenie godzin pracy na rano i popołudnie i w poszczególne dni tygodnia. Jeżeli byłby to jeden lekarz na etacie obsługujący dwa ośrodki, można byłoby ewentualnie te dwa ośrodki podłączyć pod jeden GOZ. Tylko i wyłącznie pod tym warunkiem miałoby to rację bytu. Znalezienie lekarza do Skibniewa byłoby bardzo trudne, gdyż są braki w przychodni w SPZOZ w Sokołowie Podlaskim i gdyby dyrektor miał zatrudniać lekarzy, to priorytetem jest przychodnia miejska. Odchodzi dr Rudnicka, odchodzi dr Koszarska, więc tracimy lekarzy i w POZ pozostaje tylko dr Miller, dr Czaczkowska, dr Krasnodębski i dr Grabowski, który przyjmuje trzy godziny dziennie. Zostajemy bez lekarzy, ja przyjmuję też tylko raz w tygodniu, gdyż częściej nie dam rady. SPZOZ w Sokołowie Podlaskim ma więc zapotrzebowanie w tej chwili na dwóch lekarzy. A na pediatrii po odejściu dr Koszarskiej zostaje tylko dr Grabowska, jedna osoba z oddziału. Tak więc znalezienie obecnie lekarza do ośrodka zdrowia na wsi graniczy z cudem. Nie jest proste pozyskanie lekarza na wieś. W Skibniewie w ośrodku są warunki mieszkaniowe. Jest możliwość zaadoptowania pomieszczeń na mieszkanie. Wójt ma takie plany, podobno rozmawiał na ten temat z dyrektorem Lubińskim, aby wspólnie zainwestować w lokal, jeden dałby materiały, drugi pracowników i mieszkanie zostałoby wyremontowane. Byłby to niewątpliwie atut, który mógłby zachęcić lekarzy do pracy w Skibniewie. Pierwsze, o co pyta młody lekarz ze specjalizacją, gdy chce się przenieść do obcego miasta, to czy będzie miał gdzie mieszkać. Budynek ośrodka w Skibniewie też wymaga remontu, gdyż jest bardzo zagrzybiony. Sama mieszkam od 2005 roku w mieszkaniu służbowym w Czerwonce.
Jak widać, problemy wiejskich ośrodków zdrowia niejednemu wójtowi zapewne nie dają spać. Jakie jest najlepsze wyjście, jaka alternatywa, by poprawić dostępność do usług medycznych w gminach dla ludności wiejskiej? Jest to ciężki dylemat wszystkich samorządów gminnych, gdyż – niestety – polska służba zdrowia jest coraz bardziej chora i nikt nie może znaleźć na nią cudownego lekarstwa.”
Jak dla mnie trochę za dużo… Ale niech tam.
